Dzisiaj, 19 lipca 2026 roku odbyły się obrady XIV sesji Rady Gminy Kolaki Kościelne.
Rada Gminy obradowali na sali gimnastycznej przy Szkole Podstawowej im. Abp. Romualda Jałbrzykowskiego w Kołakach Kościelnych. W uroczystej sesji na której ustanowiono herb, flagę, flagę stolikową i baner wzięli udział licznie przybyli goście.
Uroczystości rozpoczęły się od odegrania hymnu państwowego. Następnie przewodnicząca Rady Gminy Kołaki Kościelne Anna Kulesza otworzyła obrady XIV sesji Rady Gminy Kołaki Kościelne i przywitała przybyłych gości. Po stwierdzeniu prawomocności obrad XIV sesji Rady Gminy Kołaki Kościelne radni przyjęli porządek obrad.
W dalszej części obrad przedstawiono historię prac nad herbem Gminy Kołaki Kościelne. Prezentacji symboliki herbu Gminy Kolaki Kościelne dokonał projektant herbu heraldyk Robert Szydlik:
– Chciałbym powiedzieć, proszę państwa, o kilku rzeczach, które z mojej perspektywy wydają się ważne, istotne dla państwa, dla lokalnej społeczności, która tutaj żyje i która tym symbolem pod tym symbolem będzie się gromadzić i tym z tym symbolem będzie się identyfikować. Mieszkańcy tej gminy dzisiaj w dwudziestym pierwszym wieku mają już tę świadomość, bo choćby jest internet, który pomaga, mają świadomość swoich korzeni, która była pielęgnowana w rodzinach, ale też te herby bywało, że się w historii gubiły, że o nich rody zapominały, zwłaszcza w dziewiętnastym wieku, kiedy rugowano polskość. Wszyscy ci, którzy byli dzisiaj na Mszy świętej, czy tutaj przychodzą do kościoła, bo to jest ich parafia, to nie mają najmniejszego problemu z odczytaniem tej symboliki zawartej w herbie, bo lilie maryjne, które widzimy w herbie, nawiązujące do faktu, że już piętnastym, już piętnastym wieku powstała tutaj parafia, jedna z trzech, czterech najstarszych na terenie dzisiejszego powiatu zambrowskiego. Te lilie maryjne są widoczne jako symbole Maryi, przecież w ołtarzu głównym na lewo i na prawo od obrazu, który wisi nad ołtarzem, obrazu przedstawiającego wniebowzięcie, natomiast to, co widzimy pomiędzy, fachowo to się nazywa rogacina, rohatyna, ktoś powie, jest to rodzaj, proszę mnie, broni, którą możemy znać z pola bitwy, możemy znać z polowania, czy współcześnie być może z jakiegoś wędkarstwa. Jak się Państwo przyjrzą, to widzą, jest grot, który ma wejść i ma mieć trudności z wyjściem i jest też to przekrzyżowanie, które ma spowodować, żeby ten grot nie wszedł za głęboko. Herb tego rodzaju, jak Kościesza, którą pieczętowali się Kołakowscy i inne rody z tego terenu, nie tylko z terenu tej gminy i tych parafii, ale i po sąsiedzku i ten symbol Kościesza jest odczytywany przez wiele rodów z tych stron, z tych okolic. Jest to jeden ze starszych symboli, taki, który wygląda trochę jak runa, trochę jak jakieś znamie bartne. Symbol, który jest bardzo uproszczony, to są te najstarsze godła herbowe, jakie mamy w polskiej heraldyce. Rzecz, na którą jeszcze chciałbym Państwa uwagę zwrócić, to powiem coś, co niektórzy może odczytają, że ja się chwalę, ale to nie o to chodzi, bo ja nie jestem stąd, nie mieszkam tutaj, więc raczej chciałbym powiedzieć coś o sobie, co może dla Państwa, mam nadzieję, mieć znaczenie. Tak wnoszę po moich doświadczeniach z lat ubiegłych gdzieś w gminach ościennych czy w powiecie. Tak się zdarzyło, że w ciągu ostatnich kilkunastu lat projektowałem herby w tych okolicach w wielu gminach. Patrzę w tej chwili na południe powiat sąsiedni, Kulesze Kościelne. I później w ślad za tym gmina Rutki, również gmina Szumowo, ale także powiat zambrowski, który miałem zaszczyt, przyjemność projektować. Podkreślam, nie mówię o tym po to, żeby się chwalić, bo ten mój dorobek jest trochę szerszy, dalej sięga też geograficznie. Ja zawsze tym chętniej z przyjemnością wspominam, powoduje to również u mnie pewien, pewien taki odruch wzruszenia, bo chociaż moje nazwisko na to nie wskazuje, to ja czuję się tutaj, proszę Państwa, ziomkiem, bo jako, jako dziecko, jako nastolatek, jako student przyjeżdżając tutaj, przyjeżdżając tutaj do dziadków, bywałem w dwóch miejscowościach. Bywałem we Wdziękoniu II, bywałem w Kalinowie-Solkach. Zakładam, że większość z Państwa czy wszyscy doskonale te miejscowości rozpoznają. Ze strony matki jestem Państwa ziomkiem i o tym mówię z przyjemnością i mam nadzieję, że dla Państwa jako lokalnej społeczności to też będzie miało znaczenie, że ten autor nie był całkiem przypadkowy, tylko był to człowiek, czy jest to człowiek, który jest też rodzinnie związany z tą ziemią i może, może powiedzieć, że te ziemie, te ziemie poznał, choć trochę ich, choć trochę tę ziemię, tę ziemię czuje. Jeśli chodzi o dane faktograficzne, to to, o czym warto wspomnieć, bo powie, kto jest Państwa radny, czy z mieszkańców, dlaczego nie mój herb znalazł się w herbie Gminy Kołaki? No tak się zbiegło, że i gmina i parafia i ta najstarsza, może nie najstarsza, ale ta pierwsza miejscowość najważniejsza na tym terenie, bo skoro w piętnastym wieku powstaje tutaj parafia, to znaczy, że te Kołaki coś znaczyły, a jeśli jeszcze Kołaki nie znaczyły, to znaczącym musiał być ten ród Kołakowskich, tych pierwszych dwóch braci Kołaków, którzy przybyli tutaj spod Ciechanowa. To jest dzisiaj gmina Grudusk. Nieraz się zastanawiam, czy ktoś z Państwa miał kiedyś taki pomysł, żeby wybrać się tam i zobaczyć, zwłaszcza jak nazywałby się Kołakowski, to pewnie mógłby pojechać i zobaczyć, jak wyglądała ta starsza, ta młodsza, ta starsza, ta wcześniejsza siedziba rodu, bo gdziekolwiek Kołakowskich Państwo spotkają na Mazowszu czy Podlasiu, nie jest to przypadek. Zawsze jest to ten sam herb, ale też bywa często zamieszanie, bo ktoś powie to jest mój herb – Ja jestem Kościesza. W Polsce inaczej niż w zachodniej Europie ukształtowała się taka tradycja, że najpierw, no najpierw były te herby. Nazwisko jest sto czy dwieście lat młodsze. Nie zawsze, ale najczęściej od herbu. Będzie dwóch braci, jeden od jednej wsi, drugi od drugiej wsi wezmą swoje nazwiska. I gdy patrzymy na listę tych nazwisk, które z herbem Kościesza należy wiązać, skorzystam ze ściągawki, żeby żadnego, żadnego nie pomylić, to warto wspomnieć oczywiście o Ciborowskich, o Głodowskich, o Kiełczewskich, Mieczkowskich, Mroczkowskich, części Ostrowskich, części Saniewskich, Zambrzyckich, ale też przecież po sąsiedzku Gołaszewskich i wielu, wielu innych. To czasami mylące rozróżnienie. Różne nazwiska, jeden herb. Jeśli dwaj bracia, tak jak mówiłem przed chwilą, osiągną w dwóch miejscowościach czy przejmą dwie miejscowości, od nich, od nich wezmą swoje nazwiska. I często jest tak, że jeszcze na tym pierwszym poziomie gdzieś w czasach, kiedy to osadnictwo ruszało, ten wiek piętnasty, w tym momencie, w tym momencie mamy imię i mamy, skąd on jest, skąd on jest, czego jest właścicielem. Sto lat później oni wszyscy mają już nazwiska i te nazwiska często na starcie już rozróżniają tych współrodowców – więc jeśli dziś dwóch Kościeszów się spotka, mogą być, no nie, może niepewni, ale mogą mieć głębokie przekonanie, że ich pokrewieństwo jest wysoce, naprawdę wysoce prawdopodobne. Oczywiście na terenie dzisiejszej gminy i parafii Kołaki Kościelne znajdziemy mnóstwo rodów herbowych. I wszyscy państwo powinni czuć, że ten herb Kościesza, który mamy w herbie gminy, on jest naszym znakiem wspólnym. On jest naszym znakiem wspólnym o tyle, że te strony Ziemia Łomżyńska, Powiat Zambrowski, to są te strony, gdzie ta historia drobnej szlachty, historia rycerstwa jest bardzo, bardzo mocna. Gdzieś pod Warszawą nie słyszy się często o księciu Januszu. Na tych terenach książe Janusz jest rozpoznawany, bo książe Janusz nadawał ziemię, był tym, który nadał najwięcej tych włości rycerstwu, rycerstwu spod Ciechanowa, spod Płocka, ale też są rodziny, które mają pochodzenie i spotkali się aż z Wielkopolski. Za służbę rycerską i to często po 1410 roku, też należy tak to odczytywać, 1413 rok, pokój toruński drugi, koniec wojny polsko-krzyżackiej i są liczne nadania ziemskie na tym północno-wschodnim Mazowszu, bo przecież jesteśmy na Mazowszu i na tym, co dzisiaj rozumiem jako pogranicze z Podlasiem. Podlasie kilka kilometrów przecież dalej, niedaleko po sąsiedzku. Dziś różnicy tutaj wielkiej nie ma. To są ci sami ludzie, te same rody, które wędrowały z Mazowsza w większości w części, tak jak powiedziałem, również z Wielkopolski. I herb takiej gminy musi odnosić się do tej historii rycerskiej, bo to nadania ziemskie wtedy to nie tylko była nagroda, tylko to jest trochę tak, jak proszę państwa z ojczyzną. To jest zadanie i zobowiązanie. Oni zostawali tutaj ziemię, ale z tą ziemią wiązał się pewien obowiązek i władca nie miał wątpliwości, że jeśli ktoś tutaj będzie miał swoją majętność, wzniesie swój dom, będzie tutaj mieszkał, będzie tej ziemi bronił. W tamtym czasie przed najazdami głównie pruskich ludów, Jaćwingów, Litwinów bywało też że Rusinów. To był taki proszę państwa średniowieczny Korpus Ochrony Pogranicza i wszyscy państwo, którzy tutaj dziś mieszkacie i macie tutaj stąd korzenie musicie zawsze być dumni z tego powodu. Nie chodzi o dumę, która będzie pychą. Macie obowiązek być dumni i też jakby tę pamięć, tę dobrą pamięć w sobie nieść. To jest historia, która sięga mniej więcej sześciu wieków, czasami trochę więcej, bo są miejscowości z metrykami dawniejszymi, ale te sześćset lat przyjmuje się, że dla tych terenów to jest już ta taka polskość, którą my uchwytujemy historycznie i ciągłość tej polskości, bo wcześniej no bywało tak, że te osady wcześniej założone ginęły pod tymi niszczącymi najazdami ze wschodu i z północnego wschodu. Proszę państwa, ja w tym miejscu postawię kropkę, bo historię, skróconą historię tego, co dla herbu było istotne, państwo będą mogli przeczytać w uzasadnieniu do uchwały, w opracowaniach, które na pewno będzie gmina publikowała i na swojej stronie i w różnych publikacjach gdzieś dalej. Jest mi bardzo miło, że mogłem być autorem tego projektu. Jest mi bardzo miło, że jestem na dzisiejszej uroczystości. Gratuluję wszystkim państwu tego dnia i mam nadzieję, że ten nowy symbol pozwoli państwu jeszcze bardziej czuć się tą lokalną wspólnotą, która ma bardzo mocne, co najmniej jak co najmniej jak sosna, jeśli nie jak dom. Dziękuję bardzo. Wszystkiego dobrego.
Ostatecznie radni jednogłośnie podjęli uchwałę w sprawie ustanowienia herbu, flagi, flagi stolikowej i baneru Gminy Kołaki Kościelne oraz zasad ich używania.
Poświęcenia herbu dokonał proboszcz parafii pw. Wniebowzięcia NMP w Kołakach Kościelnych ks. Henryk Dąbrowski.
Przed wyprowadzeniem sztandarów obecni na uroczystej sesji rady Gminy Kołaki Kościelne odśpiewali wspólnie „Rotę”.
W dalszej części sesji głos zabrali przedstawicieli władz w tym Wójt Gminy Kołaki Kościelne Sylwester Jaworowski:
– Dzisiejszy dzień zapisze się w historii naszej gminy jako wydarzenie wyjątkowe. Po raz pierwszy w dziejach naszej wspólnoty otrzymujemy oficjalny herb i flagi – symbole, które od dziś będą reprezentowały Gminę Kołaki Kościelne podczas najważniejszych uroczystości, wydarzeń i spotkań. To nie jest jedynie przyjęcie nowego znaku graficznego. To moment, w którym historia naszych przodków spotyka się z teraźniejszością i przyszłością. Symbol, który dziś przyjmujemy, będzie świadectwem naszej tożsamości oraz wyrazem szacunku dla ludzi, którzy przez ponad sześć wieków budowali tę ziemię. Herb naszej gminy nie powstał przypadkowo. Każdy jego element ma głębokie znaczenie. Centralnym symbolem jest godło herbu Kościesza, nawiązujące do rodu Kołakowskich oraz innych rodów pieczętujących się tym herbem, ktore odegrały niezwykle ważną rolę w historii tych ziem. To właśnie Wojciech i Marcin Kołakowie około roku 1416 założyli Kołaki Kościelne, dając początek miejscowości, z której wyrosła dzisiejsza gmina. Po obu stronach godła znajdują się białe lilie. Są one symbolem Najświętszej Maryi Panny – Patronki naszej parafii, której historia sięga XV wieku. Przez blisko szesćset lat wiara, tradycja i kult Matki Bożej były ważnym elementem życia mieszkańców tej ziemi. Lilie przypominają nam o tych korzeniach i o wartościach, które przez pokolenia jednoczyły naszą wspólnotę. Czerwień tarczy nawiązuje zarówno do historycznego herbu Kościesza, jak i do Mazowsza, z którego wyrastają nasze dzieje. Choć administracyjnie należymy dziś do województwa podlaskiego, nasze historyczne korzenie są nierozerwalnie związane z ziemią łomżyńską i Mazowszem. Szanowni Państwo, symbole samorządowe mają ogromne znaczenie. Są znakiem rozpoznawczym wspólnoty, buduja poczucie przynależności i odpowiedzialności za miejsce, w którym żyjemy. Od dziś nasz herb będzie obecny na dokumentach urzędowych, sztandarach, materiałach promocyjnych i podczas najważniejszych wydarzeń gminnych. Będzie przypominał, kim jesteśmy i skąd pochodzimy. To również wyraz szacunku wobec wszystkich pokoleń mieszkańców – tych, którzy zakładali pierwsze wsie, budowali kościoły, bronili tej ziemi, pracowali na jej rozwój i przekazywali kolejnym pokoleniom umiłowanie rodzinnej miejscowości. Dziękuję wszystkim osobom, które przyczyniły się do powstania tych symboli. Dziękuję autorom opracowania historycznego i heraldycznego, Komisji Heraldycznej za pozytywna opinię, Radzie Gminy Kołaki Kościelne za podjęcie tej ważnej uchwały oraz wszystkim, którzy wspierali ten projekt na każdym etapie jego realizacji. Drodzy Mieszkańcy, Herb nie tworzy wspólnoty. To wspólnota nadaje znaczenie herbowi. Od dziś ten znak będzie symbolem naszej odpowiedzialności za Gminę Kołaki Kościelne. Niech przypomina nam o naszej historii, ale jednocześnie motywuje do wspólnego budowania przyszłości – nowoczesnej, silnej i dumnej ze swoich korzeni. Jestem przekonany, że kolejne pokolenia mieszkańców będą patrzyły na ten herb z taka samą duma, z jaką my przyjmujemy go dzisiaj. Niech będzie on znakiem jedności, szacunku dla tradycji oraz miłości do naszej małej Ojczyzny. Na zakończenie mojego wystąpienia pragnę serdecznie podziękować wszystkim Państwu za przyjęcie zaproszenia i obecność podczas tej wyjątkowej uroczystości. To dla nas ogromny zaszczyt i radość, że możemy wspólnie przeżywać ten historyczny moment. Państwa obecność podkreśla rangę dzisiejszego wydarzenia i jest wyrazem szacunku dla historii, tradycji oraz całej wspólnoty Gminy Kołaki Koscielne. Pragnę również z całego serca podziękować wszystkim, którzy przyczynili się do przygotowania dzisiejszej uroczystości. Dziękuję pracownikom Urzędu Gminy Kołaki Kościelne za ogrom pracy organizacyjnej, zaangażowanie i dbałość o każdy szczegół. Dziękuję pracownikom Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej za pomoc i wsparcie przy organizacji tego wyjątkowego wydarzenia. Słowa wdzięczności kieruję do Dyrekcji, nauczycieli oraz pracowników Szkoły Podstawowej w Kołakach Kościelnych za życzliwość, otwartość i współpracę. Dziękuję wszystkim osobom, instytucjom, druhnom i druhom strażakom, pocztom sztandarowym oraz każdemu, kto poświęcił swój czas, wiedzę, pracę i serce, aby ta uroczystość miała tak godny i piękny przebieg. Szczególne podziękowania kieruję do mieszkańców naszej gminy. To właśnie Wy tworzycie tę wspólnotę. Dzisiejsza uroczystość jest naszym wspólnym świętem, bo herb nie należy do urzędu ani do władz samorządowych. Należy do wszystkich mieszkańców Gminy Kołaki Kościelne – obecnych i przyszłych pokoleń. Niech ten herb będzie dla nas nie tylko pięknym symbolem, ale również zobowiązaniem do dalszej pracy na rzecz naszej małej Ojczyzny, aby kolejne pokolenia mogły z duma powiedzieć: „To jest nasza Gmina Kołaki Koscielne”. Dziękuję Państwu.
Zapraszamy do lektury treści uchwały przyjętej przez radnych a także uzasadnienia do niej. Pod uchwałą znajduje się również krótki rys historyczny Gminy Kołaki Kościelne. Warto dodać, że samorząd otrzymał też list gratulacyjny od Papieża Leona XIV z Watykanu.
UCHWAŁA NR XIV/91/26
RADY GMINY KOŁAKI KOŚCIELNE
z dnia 19 lipca 2026 r.
w sprawie ustanowienia herbu, flagi, flagi stolikowej i baneru Gminy Kołaki Kościelne oraz zasad ich używania
Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 662) oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 1978 r. o odznakach i mundurach (Dz. U. z 2023 r. poz. 76), po uzyskaniu pozytywnej opinii Komisji Heraldycznej przy Ministrze Spraw Wewnętrznych i Administracji Rada Gminy Kołaki Kościelne uchwala, co następuje:
§ 1. Ustanawia się symbole Gminy Kołaki Kościelne: herb, flagę, flagę stolikową i baner oraz określa zasady ich używania.
§ 2. 1. Herb Gminy przedstawia w polu czerwonym godło herbu Kościesza, tj. rogacina rozdarta, przekrzyżowana, srebrna, obniżone od osi poziomej w dół, pomiędzy dwiema wygiętymi łukowato liliami srebrnymi o złotych łodygach, z których każda ma dwa liście. Barwy herbu stanowią: barwa biała, czerwona, żółta oraz czarny kontur.
2. Graficzny wzór herbu określa załącznik nr 1.
§ 4. 1. Flagę Gminy stanowi prostokątny poziomy płat czerwonej tkaniny o proporcjach szerokości do wysokości 5 : 8, gdzie na prawej stronie w części stanowiącej 3/8 umieszczono biały trójkąt równoramienny wierzchołkiem w lewo i dwoma rogami dochodzącymi do prawych rogów flagi. W środku kwadratu 5/5 umieszczono godło herbu gminy o wysokości 3/4 płata flagi.
2. Graficzny wzór flagi określa załącznik nr 2.
§ 5. 1. Flagę stolikową Gminy Kołaki Kościelne stanowi prostokątny pionowy płat czerwonej tkaniny o proporcjach szerokości do wysokości 1:2, gdzie u dołu w części stanowiącej 2/5 umieszczono biały trójkąt równoramienny wierzchołkiem do góry a dwoma rogami dochodzącymi do dolnych rogów flagi. W środku 3/5 u góry pomiędzy górną krawędzią flagi a białym trójkątem umieszczono godło herbu gminy o szerokości 3/4 płata flagi.
2. Graficzny wzór flagi stolikowej określa załącznik nr 3.
§ 6. 1. Baner Gminy Kołaki Kościelne stanowi prostokątny pionowy płat czerwonej tkaniny o proporcjach szerokości do wysokości 1:4, gdzie u dołu w części stanowiącej 1/4 umieszczono biały trójkąt równoramienny wierzchołkiem do góry a dwoma rogami dochodzącymi do dolnych rogów flagi. Na środku górnej połowy umieszczono godło herbu gminy o szerokości 3/4 płata flagi.
2. Graficzny wzór baneru określa załącznik nr 3.
§ 7. Symbole, o których mowa w § 1 uchwały stanowią własność Gminy Kołaki Kościelne, są znakami prawnie chronionymi i mogą być używane wyłącznie w kształcie, proporcjach i kolorach zgodnych ze wzorami graficznymi ustalonymi w niniejszej uchwale.
§ 8. Prawo do używania symboli, o których mowa w § 1 uchwały na mocy niniejszej uchwały przysługuje:
1) Radzie Gminy i Wójtowi;
2) Urzędowi Gminy;
3) gminnym jednostkom organizacyjnym;
4) innym podmiotom wykonującym w imieniu Gminy zadania o charakterze użyteczności publicznej.
§ 9. 1. Herb, flagę i baner Gminy Kołaki Kościelne umieszcza się w pomieszczeniach, na budynkach i przed budynkami stanowiącymi siedziby albo miejsca obrad organów Gminy.
2. Symbole, o których mowa w ust. 1 mogą być używane w innych miejscach z okazji uroczystości, świąt i rocznic gminnych, państwowych, regionalnych, wyborów: Prezydenta RP, do Sejmu i Senatu RP, samorządowych, do Parlamentu Europejskiego, referendach oraz podczas innych imprez promujących Gminę i organizowanych przez Gminę.
3. Herb może być umieszczany na:
1) pismach urzędowych;
2) stronach internetowych Gminy Kołaki Kościelne oraz jednostek organizacyjnych;
3) Biuletynie Informacji Publicznej, której administratorem jest Gmina Kołaki Kościelne;
4) upominkach, gadżetach, dyplomach okolicznościowych, podziękowaniach, wydawnictwach i innych przedmiotach promujących Gminę;
5) tablicach informujących o granicach administracyjnych Gminy Kołaki Kościelne.
§ 10. Symbole Gminy mogą być używane wyłącznie z poszanowaniem ich powagi i prestiżu.
§ 11. Uzasadnienie zastosowanej symboliki w herbie, fladze, banerze oraz rys historyczny „Insygnia Gminy Kołaki Kościelne” zawarto w załączniku nr 4 do niniejszej uchwały.
§ 13. Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy Kołaki Kościelne.
§ 14. Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Podlaskiego.
Przewodniczący Rady
Anna Kulesza
UZASADNIENIE
do projektu uchwały Rady Gminy Kołaki Kościelne w sprawie ustanowienia herbu, flagi, flagi stolikowej i baneru Gminy Kołaki Kościelne oraz zasad ich używania
Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach herbu gminy oraz innych symboli jednostki samorządu terytorialnego. Podstawę prawną do ustanowienia symboli gminnych stanowi również art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 1978 r. o odznakach i mundurach, zgodnie z którym jednostki samorządu terytorialnego mogą ustanawiać własne herby, flagi, emblematy oraz inne symbole.
Przedmiotem niniejszej uchwały jest ustanowienie oficjalnych symboli Gminy Kołaki Kościelne, obejmujących herb, flagę, flagę stolikową oraz baner, a także określenie zasad ich używania. Symbole samorządowe stanowią ważny element identyfikacji wspólnoty lokalnej, podkreślają jej odrębność, tradycję i dziedzictwo historyczne oraz służą budowaniu więzi mieszkańców z miejscem zamieszkania.
Projekt herbu Gminy Kołaki Kościelne został opracowany w oparciu o uzasadnienie heraldyczno-weksylologiczne przygotowanych projektów, uwzględniające dzieje miejscowości tworzących współczesną gminę, historyczne związki własnościowe oraz tradycje heraldyczne regionu. Przyjęta symbolika nawiązuje do dziedzictwa historycznego ziemi kołakowskiej i rodów związanych z jej rozwojem, zachowując jednocześnie zgodność z zasadami współczesnej heraldyki samorządowej.
Na bazie herbu opracowano również projekty flagi, flagi stolikowej i baneru. Ich kolorystyka oraz kompozycja pozostają spójne z herbem gminy, odpowiadając zasadom weksylologii oraz wymogom identyfikacji wizualnej jednostek samorządu terytorialnego.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami projekty symboli zostały przedłożone Komisji Heraldycznej działającej przy Ministrze Spraw Wewnętrznych i Administracji, która wydała pozytywną opinię określając je jako spełniające warunki określone w art.3 ust 2 ustawy z dnia 21 grudnia 1978 r. o odznakach i mundurach (Dz. U. z 2023 r. poz. 76)
Uchwała określa również zasady używania symboli Gminy Kołaki Kościelne, mające na celu zapewnienie ich właściwej ochrony prawnej, poszanowania oraz jednolitego stosowania przez organy gminy, jednostki organizacyjne i inne uprawnione podmioty.
Przyjęcie uchwały przyczyni się do uporządkowania systemu identyfikacji wizualnej Gminy Kołaki Kościelne, wzmocnienia jej wizerunku oraz promocji lokalnego dziedzictwa historycznego i kulturowego.
W związku z powyższym podjęcie uchwały jest zasadne.
Herb Gminy Kołaki Kościelne
W polu czerwonym godło herbu Kościesza, tj. rogacina rozdarta, przekrzyżowana, srebrna, obniżone od osi poziomej w dół, pomiędzy dwiema wygiętymi łukowato liliami srebrnymi o złotych łodygach, z których każda ma dwa liście.
Wzór graficzny herbu określa załącznik nr 1.
Symbolika herbu
Godło herbu Kościesza nawiązuje do rodu Kołakowskich, licznie rozrodzonego na Mazowszu, których jednym z kilku gniazd rodowych były Kołaki Kościelne w powiecie zambrowskim mazowieckiej, ziemi łomżyńskiej, założone około 1416 roku przez Wojciecha i Marcina Kołaków pochodzącego z Kołak Starych Jaćwiężyna, w ziemi ciechanowskiej (obecnie Kołaki Wielkie w gmina Grudusk, powiat ciechanowski – starsze gniazdo rodu) a także innych rodów herbu Kościesza, obecnych na terenie współczesnej gminy, które wywodzą się od tego samego Wojciecha Kołaka, ale przyjęły później inne nazwiska od swoich młodszych siedzib (Ciborowscy, Głodowscy, Kiełczewscy, Męczkowscy, Mroczkowscy, Ostrowscy z Guni, Saniewscy – część, Zambrzyccy).
Lilie nawiązują do Patronki najstarszej i jedynej na terenie gminy, a erygowanej przed 1438 r. parafii pw. Najświętszej Maryi Panny, której fundatorami i kolatorami byli Kołakowie herbu Kościesza, o czym zaświadczają źródła.
Kolor tarczy czerwony jest taki sam, jak w herbie Kościesza oraz historycznych i współczesnych herbach Mazowsza i powiatu zambrowskiego.
Rys historyczny i tradycje herbowe
Gmina Kołaki Kościelne leży na północno-wschodnich rubieżach dawnego Księstwa Mazowieckiego, w powiecie zambrowskim (historycznym i współczesnym), ziemi łomżyńskiej. Cały obszar gminy leży na historycznym Mazowszu, którego ta część od 1999 roku administracyjnie należy do woj. podlaskiego.
W średniowieczu obszar obecnego powiatu zambrowskiego leżał na styku ziem zamieszkiwanych przez Mazowszan, Rusinów i Bałtów. Ziemie te były penetrowane, zatem i zasiedlane z trzech kierunków. Poważniejszą akcję osadniczą prowadzono to w czasach początków polskiej a później też mazowieckiej państwowości. Osady jednak z okresu X-XIII wieku opustoszały po niszczących najazdach Prusów i Jaćwingów w XIII w. Najstarsze osady na omawianym terenie to należące co najmniej od początku XIII w. do biskupstwa płockiego, wymienione w Dyplomie Konrada Mazowieckiego: Szumowo, Brajczewo, Wyszomierz, Przeździecko i Barłożnica (wieś dziś nieistniejąca). W 1283 r. erygowano najstarszą na terenie powiatu Parafię św. Trójcy w Zambrowie, którego metryka także sięga XIII w.
Ponowne ożywienie gospodarcze przyniosła tym ziemiom zakrojona na szeroką skalę akcja kolonizacyjna książąt mazowieckich w II połowie XIV i w XV wieku, głównie za panowania Janusza I Starszego. To z tego okresu datuje się większość do dziś istniejących miejscowości, których założycielami było w przeważającej mierze rycerstwo mazowieckie przybywające tu z zachodnich i północnych ziem księstwa. W zamian za nadania ziemskie mieli obowiązek służby rycerskiej stając się jednocześnie średniowiecznym korpusem ochrony pogranicza.
Cały obszar dzisiejszej gm. Kołaki Kościelne leżał na terenie wzmiankowanej w 1426 r. terra zambroviensi, czyli powiatu zambrowskiego, który wraz z całym Mazowszem w 1526 roku, po bezpotomnej śmierci książąt mazowieckich, został inkorporowany do Korony Królestwa Polskiego, podczas gdy leżące ledwie kilka kilometrów na wschód Podlasie, należące wówczas do Wielkiego Księstwa Litewskiego, weszło w skład korony dopiero po Unii Lubelskiej w 1569 r.
Warto zwrócić uwagę, że po ww. najstarszej parafii w tych okolicach pw. św. Trójcy w Zambrowie, Kołaki Kościelne założone w 1416 r. stały się siedzibą jednej z trzech na terenie powiatu parafii erygowanych w XV wieku.
Aż do rozbiorów obszar dzisiejszej gminy oraz parafii Kołaki Kościelne wraz z całą ziemią łomżyńską należał do województwa mazowieckiego. Po III rozbiorze Polski te tereny znalazły się w zaborze pruskim. Zlikwidowano powiat, którego obszar wcielono do powiatu łomżyńskiego, jednak w Zambrowie pozostał nadal sąd powiatowy. W dobie wojen napoleońskich obszar powiatu zambrowskiego znalazł się w granicach Księstwa Warszawskiego (1807-1815), a po jego upadku znalazł się w granicach podległego carskiej Rosji Królestwa Kongresowego. W ramach represji popowstaniowych w 1870 r. Zambrów utracił prawa miejskie, które przywrócono w odrodzonej Rzeczypospolitej w 1919 r. (województwo białostockie). Po 17 września 1939 r. na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow cały obszar powiatu zambrowskiego, a zatem także gmina Kołaki Kościelne, znalazły się w granicach tzw. Zachodniej Białorusi, mimo że historycznie nie było na tych ziemiach ludności ruskiej czy prawosławnej. Taki stan trwał aż do wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej 22 czerwca 1941 r. W tym czasie nastąpiły masowe deportacje „obszarników”, „kułaków” i innych „elementów wrogich klasowo” do azjatyckiej części ZSRR.
Po II wojnie światowej w 1944 r. powiat łomżyński wraz z Zambrowem znalazł się w woj. warszawskim, ale rok później przeniesiono te ziemie do woj. białostockiego. W 1954 roku reaktywowano powiat zambrowski, zniesiony w związku z likwidacją powiatów w Polsce w 1975 r. (utworzenie województwa łomżyńskiego). Kolejna reforma administracyjna kraju w 1999 r. przywróciła powiat zambrowski, który znalazł się w granicach tzw. województwa podlaskiego, ponieważ wbrew nazwie tylko 1/3 jego obszaru to Podlasie (części historycznego Podlasia znajdują się też w woj. mazowieckim i lubelskim), a ok. 20% to historyczne Mazowsze: dawne ziemie łomżyńska i wiska – współcześnie są to: większa część powiatu grajewskiego, powiat kolneński, powiat łomżyński, powiat zambrowski, zachodnia część powiatu wysokomazowieckiego i zachodnia część powiatu białostockiego.
W Kołakach Kościelnych mieści się Izba pamięci Przemysława Gosiewskiego, tragicznie zmarłego pod Smoleńskiem posła i wicepremiera, którą założyli w domu rodzinnym jego rodzice.
Współczesna Gmina Kołaki Kościelne ma niewiele ponad 2000 mieszkańców i zachowuje rolniczy charakter, a mieszkańcy tych ziem są potomkami rodów rycerskich, które osadzali na tym terenie na początku XV wieku książęta mazowieccy, z których najaktywniejszym był Janusz I (Starszy). To za jego panowania (do 1429 r.) nastąpiło większość nadań ziemskich na terenie dzisiejszej gminy Kołaki Kościelne. Nieliczne, bo większość była już zasiedlona, nadawał jego wnuk i następca Bolesław IV.
Przedstawiciele różnych rodów herbowych przychodząc na te ziemie przynosili ze sobą nie tylko herby, ale często także przydomki i nazwiska. Nie dotyczy to wszystkich nazwisk, ale najstarszych np. Kołakowskich. Gdy w 1416 roku Kołaki założył Wojciech Kołak z Kołak Wielkich Jaćwiężyna w ziemi ciechanowskiej (obecnie gmina Grudusk w powiat ciechanowskim) swoją nową siedzibę nazwał tak samo jak gniazdo, z którego wyszedł. I to najstarsze gniazdo dało kilka młodszych, w ziemi ciechanowskiej i łomżyńskiej, w kilku powiatach, i wszędzie tam gdzie spotykamy wieś Kołaki, są i Kołakowscy herbu Kościesza. Najczęściej, bo ród zakładał nowe siedziby, choć znaleźć można przypadki, gdy Kołakowski pieczętował się innym herbem. Działo się tak wówczas, gdy przedstawiciel innego rodu herbowego nabywał któreś Kołaki, a jego potomkowie brali od tej miejscowości nazwisko, mimo, że należeli do innego rodu herbowego. W 1416 roku dziedziczne nazwiska były jeszcze stosunkowo rzadkie, ale już wiek później były obowiązującą normą. To dlatego potomkowie Wojciecha Kołaka i jego brata Marcina, pierwszych Kołakowskich na tych terenach, noszą dziś różne nazwiska – utworzone od nazw wsi i przysiółków, które były ich siedzibami.
Oczywiście na terenie współczesnej gminy Kołaki Kościelne spotykamy także przedstawicieli innych rodów herbowych, ale to Kościesze byli najliczniejsi i oni założyli wieś, która z czasem stała się siedzibą parafii i gminy, więc wybili się na kartach dziejów tych ziem mocniej od swoich nie mniej zacnych sąsiadów. Wymieńmy zatem te najważniejsze gniazda, bądź ich części, które znajdujemy na terenie gminy – w nawiasach data pierwszej wzmianki:
Cholewy-Kołomyja (1428) jest gniazdem Kołomyjskich herbu Cholewa
Czarnowo-Dąb i Czarnowo-Undy (1418) – Czarnowscy i Uńdowscy herbu Cholewa
Czosaki-Dąb (1432) – wieś szlachecka – historycznie część okolicy szlacheckiej Kołaki; nazwa od Szczęsnego – a zdrobniale Czacha – Kołaka, później w rękach Dąbrowskich
Ćwikły-Krajewo i Ćwikły-Rupie – część okolicy szlacheckiej Krajewo – gniazda rodowego Krajewskich herbu Jasieńczyk
Głodowo-Dąb (1422) – Głodowscy – herbu Kościesza
Gosie Duże i Gosie Małe (1428) – Gosiewscy herbu Ślepowron
Gunie-Kołaki-Ostrów (1416; obecnie Gunie-Ostrów) – historycznie część okolicy szlacheckiej Kołaki – Ostrowscy herbu Kościesza
Kołaki Kościelne (1416; Kołaki Kościelne Stare) – rdzeń okolicy szlacheckiej Kołaki, którą w 1416 r. objął Wojciech Kołak herbu Kościesza z Kołak Starych Jaćwiężyna (obecnie Kołaki Wielkie) w ziemi ciechanowskiej;
Krusze-Łubnice (1426) – Kruszewscy, prawdopodobnie herbu Radwan
Kossaki Borowe (1424) fragment okolicy szlacheckiej Kossaki, która znajduje się w sąsiedniej gminie Rutki, herbu Ślepowron
Łętowo-Dąb (1422) – Łętowscy herbu Rawicz
Łubnice-Krusze (dziś odrębna wieś od sąsiedniej Krusze-Łubnice, historycznie jedna miejscowość)
Podłatki-Leśniewo i Podłatki Małe (Leśniewo – 1462) historycznie część okolicy szlacheckiej Kołaki, od Andrzeja Kołaka Podjadka
Rembiszewo-Żegadły (obecnie Rębiszewo-Zegadły; ok. 1435) – część okolicy szlacheckiej, z której inne wsie są dziś poza gminą Kołaki Kościelne.); gniazdo Rembiszewskich herbu Prus
Wiśniówek-Wertyce (XV w.)
Wróble-Jarciszewo (obecnie Wróble-Arciszewo ok. 1435) – część okolicy szlacheckiej, z której inne wsie są dziś poza gminą Kołaki Kościelne)
Sanie-Dąb (1421) – Saniewscy herbu Kościesza – wywodzący się od brata Wojciecha Kołaka – Marcina Kołaka zwanego Marciszem.
Zanie-Leśnica (ok. 1435) – Zaniewscy / Saniewscy herbu Lubicz a także Pierzchała.
Szczodruchy-Wypychy (1426; obecnie Szczodruchy) część dóbr Kołaki-Czachy.
Szczodruchy-Zalesie (ok. 1432 -1462) – założył ten ród i wieś drobny rycerz mazowiecki zwany Szczodruchem herbu Trzaska. Jego potomkowie przyjęli nazwisko Zalewski.
Z powyższych, najliczniejsi byli potomkowie Wojciecha Kołaka i jego brata Marcina, którzy dali początek licznym rodom herbowym Kościesza. Są to: Kołakowscy, Głodowscy, Ostrowscy, Saniewscy, a w sąsiednich gminach znajdujemy gniazda ich współrodowców tj.: Ciborowscy, Gołaszewscy, Gronostajscy, Kiełczewscy, Męczkowscy, Mroczkowscy, Mężyńscy, Olszewscy, Ożarowscy, Zambrzyccy. Pamiętać jednak należy, że spotkać można nawet na tym samym terenie to samo nazwisko z różnymi herbami. Działo się tak wówczas, gdy np. Gronostajscy herbu Jezierza sprzedali swoje dobra Gronostaje Kościeszom i później spotykamy w dokumentach Gronostajskich herbu Kościesza (podobnie było z Saniewskimi, Ostrowskimi itd.).
Kołakowie uzyskali dla swojej wsi przywilej założenia parafii, fundowali pierwszy kościół i przez wieki byli jednymi z głównych kolatorów, choć oczywiście kościół wspierali także inni ziemianie z terenu gminy: Czarnowscy, Gosiewscy, Kołomyjscy, Rembiszewscy, Saniewscy i inni.
Urodzony w Kołakach historyk związany z Instytutem Historii PAN, prof. Jerzy Wiśniewski, w monografii Parafia Kołaki. Zarys dziejów osadnictwa pisał tak:
„Spora liczba osad i przyrost ludności stworzyły wystarczającą podstawę do utworzenia parafii w Kołakach. Niestety nie wiemy, kiedy to nastąpiło, gdyż nie zachował się ani dokument fundacyjny, ani erekcyjny. Pierwsza znana mi wzmianka o istnieniu parafii w Kołakach pochodzi z 1462 roku. Fundatorami kościoła byli Kołakowie, albo wiec Wojciech i Marcin Kołakowie, albo ich synowie (Bartłomiej-Bartosz, Wojciech-Wojdo, Mikołaj, Szczęsny-Czach i Piotr, synowie Wojciecha, oraz Sambor Kołak i Tomasz, synowie Marcisza) dlatego, że prawo kolatorskie przysługiwało ich potomkom, właścicielom cząstek wsi Kołaki Kościelne, Kołaki-Czachy, Głodowo-Dąb, Kołaki-Gunie-Ostrów i Sanie-Dąb. Ile kolejno w Kołakach było kościołów, nie wiadomo. Ostatni, drewniany, spłonął w nocy z 9 na 10 maja 1825 roku, zająwszy się od płonącej karczmy. Na jego miejscu wystawiono w 1834 roku nowy kościół kamienny pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny.”
Odpust parafialny 15 sierpnia w dniu Patronki łączy się tu zawsze z dożynkami i piknikiem rodzinnym, co stanowi jeden z przejawów żywego wśród wiernych kultu Maryjnego, który od prawie sześciu wieków rozwija się w parafii Kołaki Kościelne.
Więcej na temat historii tych ziem i rodzin szlacheckich z terenu parafii i gminy można znaleźć w przywołanej wyżej monografii prof. Jerzego Wiśniewskiego (w: „Roczniki Humanistyczne”, tom XXXII, zeszyt 2 – 1984) oraz w monografii dr Leszka Zugaja Powiat Zambrowski. Historia i współczesność (Zambrów 2012; wyd. II).
Flaga Gminy Kołaki Kościelne
Flagę Gminy Kołaki Kościelne stanowi prostokątny poziomy płat czerwonej tkaniny o proporcjach szerokości do wysokości 5 : 8, gdzie na prawej stronie w części stanowiącej 3/8 umieszczono biały trójkąt równoramienny wierzchołkiem w lewo i dwoma rogami, dochodzącymi do prawych rogów flagi. W środku kwadratu 5/5 umieszczono godło herbu gminy o wysokości 3/4 płata flagi.
Umieszczenie białego trójkąta – główna barwa godeł – ma pozwolić odróżnić flagę od licznych w gminach sąsiednich, a także w powiecie flag heraldycznych. Flaga gminy, umieszczona np. na stojaku z 3-4 innymi flagami (powiatową, wojewódzką), nie byłaby wystarczająco czytelna i odróżniająca się.
Wzór graficzny flagi – załącznik nr 2.
Flaga stolikowa Gminy Kołaki Kościelne
Flagę stolikową Gminy Kołaki Kościelne stanowi prostokątny pionowy płat czerwonej tkaniny o proporcjach szerokości do wysokości 1:2, gdzie u dołu w części stanowiącej 2/5 umieszczono biały trójkąt równoramienny wierzchołkiem do góry a dwoma rogami dochodzącymi do dolnych rogów flagi. W środku 3/5 u góry pomiędzy górną krawędzią flagi a białym trójkątem umieszczono godło herbu gminy o szerokości 3/4 płata flagi.
Wzór graficzny flagi stolikowej – załącznik nr 3.
Baner Gminy Kołaki Kościelne
Baner Gminy Kołaki Kościelne stanowi prostokątny pionowy płat czerwonej tkaniny o proporcjach szerokości do wysokości 1:4, gdzie u dołu w części stanowiącej 1/4 umieszczono biały trójkąt równoramienny wierzchołkiem do góry a dwoma rogami dochodzącymi do dolnych rogów flagi. Na środku górnej połowy umieszczono godło herbu gminy o szerokości 3/4 płata flagi.
Wzór graficzny flagi stolikowej – załącznik nr 3.
