Niemal osiemdziesięcioletnie poszukiwania zakończyły się sukcesem. Wczoraj, 26 marca 2018 roku, genetycy z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie potwierdzili, że szczątki ekshumowane w dniu 13 stycznia 2018 roku w Dmochach-Wochach zostały zidentyfikowane jako szczątki kpt. Władysława Dąbrowskiego, żołnierza 71. Pułku Piechoty.
Prace ekshumacyjne prowadzone były na zlecenie Urzędu Miasta Zambrów przez Regionalną Izbę Historyczną Miejskiego Ośrodka Kultury w Zambrowie. Oprócz jej pracowników w pracach udział wziął zespół Polskiej Bazy Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów, także wielu wolontariuszu ze Stowarzyszenia Pasjonatów Historii Ziemi Podlaskiej „Grupa Wschód” oraz pracownicy Muzeum Wojska w Białymstoku.
Poszukiwania zaginionego kpt. Władysława Dąbrowskiego rozpoczęła już jesienią 1939 roku jego żona – matka dwóch synów Jerzego i Tadeusza. To właśnie materiał porównawczy synów pozwolił na szybką identyfikację szczątków poszukiwanego od niemal osiemdziesięciu lat kapitana Wojska Polskiego. Panowie Jerzy i Tadeusz Dąbrowski wzięli udział w pracach ekshumacyjnych przeprowadzonych w styczniu br. Już w dniu ekshumacji byli pewni, że udało się odnaleźć długo poszukiwane szczątki ich ojca. Świadczyły o tym m.in. szyna metalowa, która stabilizowała nogę rannego kapitana oraz fragment nieśmiertelnika na którym widoczne były końcowe litery nazwiska Dąbrowski oraz dwójka rzymska – II – jako że w okresie międzywojennym w Wojsku Polskim służyło dwóch Władysławów Dąbrowskich.
W czasie badań porównawczych DNA udało się potwierdzić, że jeden z pochowanych żołnierzy w mogile wojskowej z września 1939 roku to ojciec Jerzego i Tadeusza Dąbrowskiego. W mogile spoczywały też szczątki drugiego żołnierza, którego jak do tej pory nie udało się zidentyfikować. Według wspomnień mieszkańców wsi Dmochy-Wochy żołnierz ten nazywał się Jan Chodyński lub Kodyński. Obecnie trwają intensywne poszukiwania rodziny, która we wrześni 1939 roku straciła ok. 35-letniego oficera Wojska Polskiego. Odnalezienie takiej rodziny pozwoliłoby przeprowadzić porównawcze badanie DNA.
W tym miejscu należy podkreślić, że historia ta nie zakończyła by się sukcesem gdyby nie wieloletnie poszukiwania prowadzone przez Jerzego Dąbrowskiego – syna kpt. Władysława Dąbrowskiego – który poświęcił ponad dziesięć lat swojego życia na poszukiwania wszelkich dokumentów związanych ze swoim ojcem, jak również z historią 71. Pułku Piechoty i 18. Dywizji Piechoty. Kontynuował on poszukiwania swojej matki, które prowadzone były w Andrzejewie i Zambrowie a później także w Centralnym Archiwum Wojskowym w Warszawie. Efektem tych działań były liczne publikacje. Działalność tą uhonorowała społeczność Zambrowa i nadała mu tytułu Honorowego Obywatela Zambrowa. Stało się to w 75. rocznicę bitwy o Zambrów i było połączone z prezentacją książki Jerzego Dąbrowskiego „Historia garnizonów Ostrów Mazowiecka – Komorowo, Różan, Zambrów i służba w tych garnizonach kpt. Władysława Dąbrowskiego”. Liczne publikacje i artykuły z zainteresowaniem były przyjmowane przez społeczność Miasta Zambrowa.
Kolejnym elementem, który pozwolił na doprowadzenie do końca poszukiwań kpt. Władysława Dąbrowskiego, były prowadzone przez Krzysztofa Dmochowskiego – redaktora portalu internetowego zambrowiacy.pl – badania genealogiczne w Dmochach-Wochach. W 2015 roku, poszukiwania przodków były prowadzone w Dmochach-Wochach u rodziny Tadeusza Dmochowskiego – byłego sołtysa wsi. Ponad osiemdziesięcioletni wówczas senior rodu zapytany został też o działania w czasie bitwy pod Łętownicą i Andrzejewem. Pamiętał, że we wsi byli polscy żołnierze i szpital polowy. Zapamiętał też, że we wsi pochowano dwóch żołnierzy Wojska Polskiego – wymieniając jedno z nazwisk poległych – Dąbrowski. Na pytanie o imię zasłonił się niewiedzą, ale wskazał osobę, która pamiętała imiona i nazwiska obu pochowanych żołnierzy. Kilka dni później w obecności pracownika Regionalnej Izby Historycznej w Zambrowie Jarosława Strenkowskiego okazało się, że Pani Teresa Zawalich zachowała pamięć o imionach żołnierzy i podała, że w mogile spoczywają Władysław Dąbrowski i Jan Chodyński lub Kodyński. W dniu odkryca mogiły w Dmochach-Wochach pierwsze reakcja zarówno Jerzego Dąbrowskiego i Jarosława Strenkowskiego były sceptyczne, jednak późniejsza weryfikacja dokumentów przez Jerzego Dąbrowskiego pozwalała przypuszczać, że może być tam pochowany jego ojciec. Postanowiono więc sprawdzić czy w Dmochach-Wochach rzeczywiście zostali pochowani polscy żołnierze. W tej historii ważna jest też rodzina Godlewskich z Dmocho-Woch, która przez wiele lat dbała o pozostawioną mogiłę. Pamięć o żołnierzach była żywa w całej społeczności, a mogiła była porządkowana we wrześniu i odwiedzana w Dniu Wszystkich Świętych.
Ostatnim etapem było przeprowadzenie prac ekshumacyjnych, które było możliwe dzięki wsparciu wielu osób w tym prof. Andrzeja Ossowskiego z ekipą ze Szczecina, Andrzeja Bieluczyka na czele rekonstruktorów ze Stowarzyszenia Grupa Wschód z Białegostoku, Państwa Godlewskich z Dmoch-Woch, Andrzeja Bałazego, firmy Kamila Stankowskiego „Bru-Cat”, Jacka Zakrzewskiego, Michała Daszuta, Piotrka Karczewskiego, pracowników Miejskiego Ośrodka Kultury w Zambrowie, w tym Jarosława Strenkowskiego z Regionalnej Izby Historycznej, Arkadiusza Tyszko, który wykonał profesjonalne zdjęcia mogiły oraz materiały wideo, ale też sołtysa wsi Dmochy-Wochy, który udostępnił świetlice w celu ogrzania się i przeprowadzenia końcowych prac specjalistów ze Szczecina.
Kpt. Władysław Dąbrowski był żołnierzem 71. Pułku Piechoty. Najprawdopodobniej został ciężko ranny w bitwie o Zambrów 11 września 1939 r. – był dowódcą 1. kompanii ckm. Ranny na centralnym placu miasta został prawdopodobnie następnego dnia przewieziony do zlokalizowanego w Dmochach-Wochach niemieckiego szpitala polowego. Z dokumentów niemieckiego Czerwonego Krzyża wynika, że zmarł dnia 13 września w wyniku odniesionych ran.
Szczątki obu żołnierzy za kilka tygodni mają zostać uroczyście złożone w Zambrowie. Kpt. Władysław Dąbrowski spocznie wśród swoich żołnierzy. Pochowany zostanie z wojskowymi honorami na zambrowskim cmentarzu.
***
Polska Baza Genetyczna Ofiar Totalitaryzmów działa przy Pomorskim Uniwersytecie Medycznym od 2012 r. Badacze zidentyfikowali ponad 90 ofiar zbrodni reżimów totalitarnych, w tym żołnierzy podziemia niepodległościowego: Danutę Siedzikównę „Inkę”, Zygmunta Szendzielarza „Łupaszkę” czy Feliksa Selmanowicza „Zagończyka”. Obecnie pracują m.in. nad identyfikacją szczątków z powązkowskiej „Łączki”.
Zachęcamy do lektury poprzednich artykułów dotyczących mogiły w Dmochach-Wochach:
Jest zgoda właścicieli gruntu na prace ekshumacyjne (foto)
Poszukiwania kapitana Władysława Dąbrowskiego – czy wkrótce się zakończą?
Od poszukiwań genealogicznych do odkrycia nieznanego grobu żołnierzy 71. Pułku Piechoty
Prace ekshumacyjne żołnierskiej mogiły z 1939 roku w Dmochach-Wochach zakończone (foto, wideo)
Zapraszamy do obejrzenia zdjęć oraz materiału wideo.












