Wczoraj, 22 lutego br., Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Łukasz Kamiński wręczył Krzyż Wolności i Solidarności osobom związanym w latach 1984-1989 z IV Zambrowską Drużyną Harcerzy im. Andrzeja Małkowskiego. Uroczysta ceremonia miała miejsce w Regionalnej Izbie Historycznej w Zambrowie mieszczącej się w Filii Miejskiego Ośrodka Kultury.
Na wstępie uroczystości Burmistrz Miasta Zambrowa Kazimierz Dąbrowski podziękował prezesowi Instytutu Pamięci Narodowej Łukaszowi Kamińskiemu za wyrażenie zgody na możliwość przeprowadzenia uroczystości w Zambrowie. Następnie przywitał przybyłych gości: Posła Rzeczypospolitej Polskiej Krzysztofa Truskolaskiego, Sekretarza w Kancelarii Prezydenta Pana Andrzeja Derę, Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Pana Łukasza Kamińskiego, Dyrektora Oddziału IPN w Białymstoku Panią Barbarę Bojaryn-Kazberuk, Dyrektor Biura Edukacji Publicznej IPN dr Andrzeja Zawistowskiego, Sekretarza Generalnego Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej hm. Wiesława Turzańskiego, Starostę Powiatu Zambrowskiego Pana Roberta Rosiaka oraz bohaterów wczorajszej uroczystości
Następnie głos zabrał Dyrektor Biura Edukacji Publicznej IPN dr Andrzej Zawistowski, który przypomniał znaczenie dnia 22 lutego w środowiskach skautowych i harcerskich. Na całym świecie ten dzień obchodzony jest jako Dzień Myśli Braterskiej. Jego idea zrodziła się w 1926 roku w Stanach Zjednoczonych a jego datę wyznacza rocznica urodzin założycieli skautingu Roberta Baden-Powella i jego żony Olave Baden-Powell. Bardzo szybko dzień ten stał się jednym z najważniejszych w kalendarzu światowego skautingu. Był okazją do spotkań, a także pretekstem do wysyłania sobie kart pocztowych z życzeniami. W komunistycznej Polsce Dzień Myśli Braterskiej miał dodatkowy charakter – był bowiem jedną z formą kontestacji zawłaszczenia przez komunizm ruchu harcerskiego. Oficjalny Związek Harcerstwa Polskiego, będąc organizacją indoktrynującą młodzież, współpracował wówczas z komunistycznymi organizacjami pionierskimi w krajach bloku sowieckiego. Jednak ci, którym bliskie były ideały niepodległościowego ruchu harcerskiego, 22 lutego wskazywali na swoją łączność ze światowych skautingiem. Podkreślali w ten sposób ciągłość idei z harcerstwem czasów walki o niepodległość, okresu II Rzeczpospolitej oraz Szarych Szeregów.
Głos zabrał też Sekretarz w Kancelarii Prezydenta Pana Andrzeja Dera, który odczytał list od Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy. Następnie prowadzący uroczystość dr Andrzej Zawistowski ogłosił, że Prezydent RP nadał odznaczenia państwowe byłym działaczom opozycji demokratycznej aktu dokonał Sekretarz w Kancelarii Prezydenta Pan Andrzeja Dera oraz Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Pan Łukasz Kamiński. Odznaczenia nadane zostały następującym osobom: Rafał Marzec, Tadeusz Rogowski, ks. Tomasz Stefanowski, Grzegorz Żakowicz, Piotr Łosiewski, ks. Wojciech Kubrak, Andrzej Brzóska, Norbert Janc oraz Jacek Choromański.
Od połowy lat osiemdziesiątych IV Zambrowska Drużyna Harcerzy im. Andrzeja Małkowskiego była najważniejszym opozycyjnym środowiskiem skupiającym młodzież w Zambrowie. Wybierając patrona, drużyna nawiązywała do tradycji ruchu harcerskiego i wyrażała sprzeciw wobec komunistycznego zniewolenia. Formalnie prowadziła działalność w ramach Związku Harcerstwa Polskiego, jednak ściśle współpracowała z opozycyjnym Ruchem Harcerstwa Rzeczypospolitej. W drużynie obowiązywały zakazane przez władze ZHP przedwojenne przyrzeczenie i prawo harcerskie oraz stopnie. Harcerze angażowali się w obchody rocznic najważniejszych wydarzeń z historii Polski – takich jak odzyskanie niepodległości, bitwa warszawska – a także w upamiętnianie ofiar stanu wojennego. Współpracowali z lokalnym środowiskiem konspiracyjnej „Solidarności”, uczestnicząc m.in. w kolportażu wydawnictw bezdebitowych, pielgrzymkach i mszach świętych za ojczyznę. Współtworzyli w Zambrowie ogniwa Federacji Młodzieży Walczącej oraz Niezależnego Ruchu Solidarności Młodych. Wreszcie – zaangażowali się w kampanię wyborczą „Solidarności” w 1989 r. W 1989 r. IV ZDH wystąpiła z ZHP i zgłosiła akces do Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej. Zakończyła swoją działalność w 2001 r.
Krzyż Wolności i Solidarności został ustanowiony w sierpniu 2010 r., w przededniu 30. rocznicy Sierpnia’80 i powstania NSZZ „Solidarność”. Wtedy także wznowiono Order Krzyża Niepodległości, ustanowiony w 1930 r. dla uhonorowania tych, którzy przyczynili się do odzyskania niepodległości przez Polskę w 1918 r. Piękną symbolikę tego wydarzenia podkreśla fakt, że Krzyż Wolności i Solidarności nawiązuje swoim kształtem do Krzyża Niepodległości. Rangę temu odznaczeniu nadają jednak nie tylko historyczne nawiązania. Krzyż Wolności i Solidarności przyznawany jest tym, którzy w latach 1956–1989, nie zważając na represje i prześladowania, przeciwstawili się komunistycznej dyktaturze i stanęli w obronie podstawowych wartości. To właśnie postawa osób odznaczonych stanowi o wyjątkowym charakterze tego odznaczenia. Krzyż Wolności i Solidarności jest symbolem uznania dla tych, którym zawdzięczamy naszą wolność.
W czasie uroczystości głos zabrali także Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Pan Łukasz Kamiński, jeden z odznaczonych wczoraj – Norbert Janc, Sekretarz Generalnego Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej hm. Wiesław Turzański. Na zakończenie ks. Tomasz Stefanowski wraz uczestnikami uroczystości zaśpiewali kilka harcerskich piosenek. Razem z ks. Tomaszem Stefanowskim, który grał na gitarze zagrał Jarosław Jankowski na harmonijce.
Zapraszamy do obejrzenia galerii zdjęć oraz nagrania wideo.
