W ubiegłą sobotę, 14 listopada 2015 roku, na terenie gminy Kołaki Kościelne pasjonaci historii wraz z pracownikiem Regionalnej Izby Historycznej w Zambrowie Jarosławem Strenkowskim prowadzili prace poszukiwawcze samolotu z czasów II wojny światowej.
Poszukiwany był radziecki samolot szturmowy Ił-2, który w sierpniu 1944 roku został strącony przez niemiecką obronę przeciwlotniczą. W związku z tym, że samolot spadł na podmokłe tereny w czasie wojny ani też po jej zakończeniu nie został zabrany.
– Informację o tym samolocie miałem już dość dawno temu, dzięki dwóm lokalnym pasjonatom historii Henrykowi Osowskiemu oraz Zdzisławowi Białemu. Rozmawiałem też z bezpośrednim świadkiem tego wydarzenia, więc wiem na ten temat już dość dużo. Organizatorem eksploracji jest Regionalna Izba Historyczna Miejskiego Ośrodka Kultury w Zambrowie oraz stowarzyszenia z Białegostoku, które wspierają nas aktywnie w tym przedsięwzięciu. Mamy pierwszą wyprawę za sobą, w czasie której pojawiła się także ekipa rosyjska. Jest ona zainteresowana sprawdzeniem czy znajdują się w miejscu katastrofy szczątki rosyjskiego lotnika. Jest to bardzo prawdopodobne, gdyż wiemy że jeden z lotników wyskoczył na spadochronie, natomiast los drugiego jest nieznany. Trzeba się więc liczyć z sytuacją, że trafimy na szczątki rosyjskiego lotnika. Stąd też pożądana była obecność rosyjskiej ekipy zajmującej się ekshumacją żołnierzy z czasów II wojny światowej -mówi Jarosław Strenkowski.
W najbliższym czasie będą załatwiane wszelkie formalności prawne. Zostanie złożony wniosek do służb konserwatorskich wraz z niezbędną dokumentacją. Rozpoczęcie prac ziemnych rozpocznie się dopiero po otrzymaniu zgody od konserwatora zabytków. Będą one przebiegały pod nadzorem archeologa.
– Mam nadzieję, że trafimy na blok silnika, elementy kabiny lub tabliczkę znamionową na podstawie której Rosjanie pomogą nam określić z jakiej jednostki pochodziła maszyna, a może nawet kto nią leciał – mówi Jarosław Strenkowski.
Organizatorzy eksploracji liczą na wsparcie sponsorów, gdyż wymagane będzie wykorzystanie koparki, którą trzeba będzie dowieźć na miejsce. Użycie koparki jest niezbędne ze względu na porę roku i niesprzyjające warunki pogodowe. Najprawdopodobniej trzeba będzie też wykopać dość głęboki wykop, aby dotrzeć do szczątek samolotu.
Ił-2 to radziecki samolot szturmowy z czasów II wojny światowej, zaprojektowany przez Siergieja Iljuszyna. Samolot brał udział we wszystkich kampaniach II wojny światowej. Maszyna powstała w liczbie 36 183 egzemplarzy, co czyni go najliczniej produkowanym samolotem wojskowym, a także trzecim najliczniej produkowanym płatowcem w historii lotnictwa. Przez niektórych Ił-2 uważany jest za najlepszy samolot szturmowy II wojny światowej.
