17 lutego 2017 roku w siedzibie Regionalnej Izby Historycznej Miejskiego Ośrodka Kultury w Zambrowie odbyła się prelekcja Jarosława Strenkowskiego pn. „Stalag 130 w Zambrowie we wspomnieniach Angelo Rofinelli”
Wykład poświęcony był historii włoskiego żołnierza Angelo Rofinelli, który spędził kilka miesięcy w niemieckiej niewoli w Zambrowie w czasie II wojny światowej.
Wypowiedzenie wojny III Rzeszy przez rząd Królestwa Włoch pod koniec 1943 roku stał się przyczyną wywiezienia tysięcy żołnierzy włoskich do obozów jenieckich. W Zambrowie powstał Stalag nr 130 przez który przewinęły się dwa transporty włoskich żołnierzy. W na początku 1944 roku przybył z Wilna do Zambrowa drugi transport około trzystu żołnierzy włoskich. Zostali oni umiejscowieni w budynku K-3 – obecnie blok koszarowy przy alei Wojska Polskiego 48.
We wspomnieniach Angelo Rofnelli, które przytoczył w swojej wypowiedzi Jarosław Strenkowski można było usłyszeć szereg szczegółów z życia jeńców wojennych w Zambrowie. Żołnierze włoscy byli wykorzystywani przez Niemców m.in. do budowy torów kolejowych między Zambrowem a Czerwonym Borem. W trudnych zimowych warunkach żołnierze bez odpowiednich ubrań musieli ciężko pracować przy budowie przepustów, nasypów i układaniu torów. W kolejnych miesiącach Angelo Rofnelli pracował w różnych miejscach, m.in. tynkował, reperował piece. Obozowe życie było trudne – wszy, brud, małe racje żywnościowe spowodowały, że Angelo Refnelli mimo swojego wzrostu – niemal 2 metry wysokości – ważył ok. 47 kg.
W swojej wypowiedzi Jarosław Strenkowski przytoczył kilka historii z życia włoskiego żołnierza, m.in. dotyczącej ucieczki poza bramę obozową do polskiego kolegi, czy też ostatecznej ucieczki z obozu. Stało się to w lipcu 1944 roku. Pościg, który wyruszył za zbiegami okazał się nieskuteczny. Włoscy żołnierze przeczekali najtrudniejszy czas w zbożu rosnącym tuż za ogrodzeniem obozowym. Później wyruszyli w kierunku okolicznych wiosek szukając schronienia. Niestety w czasie ucieczki i przebywania wśród polskich gospodarzy włosi nie zapamiętali ani nazwisk ani też nazw miejscowości.
Dlatego też Angelo Rofnelli w 2007 roku rozpoczął poszukiwania rodziny, która uratowała mu życie w czasie II wojny światowej. Uruchomiona została akcja medialna w prasie, radiu i telewizji, dzięki której poszukiwania zakończyły się sukcesem. Do Jarosława Strenkowskiego zgłosiła się rodzina Skarzyńskich ze Skarzyna Nowego i po roku Angelo Rofnelli mógł się spotkać z osobami, które widział jeszcze w czasie II wojny światowej.
Mimo że wykład Jarosława Strenkowskiego trwał dłużej niż godzinę, nie udało się poruszyć wszystkich aspektów ucieczki Włocha w czasie II wojny światowej. W czasie prelekcji Jarosław Strenkowski zaprezentował odręcznie wykonane mapy przygotowane przez Angelo Rofnelli a także schematy i opisy ogrodzeń jakie były w Stalagu 130 w Zambrowie. Nie zabrakło historycznych zdjęć oraz nakrycia głowy włoskich żołnierzy. Angelo Rofnelli zmarł w 2012 roku dożywając sędziwego wieku – 90 lat. Warto w tym miejscu podkreślić, że swoje poszukiwania rozpoczął w wieku 83 lat.
